14, ఆగస్టు 2017, సోమవారం

నల్లని వాడవని నవ్వేరా



అందచందాలవాడా అందరివాడా
నందునింటి పిల్లగాడా నావాడా

అల్లరి వాడవని నవ్వేరా జనులు
నల్లని వాడవని నవ్వేరా
పిల్లనగ్రోవి పాట మెచ్చేరా జనులు
చల్లని నవ్వులను మెచ్చేరా

మోజుపడి గొల్లతలు వచ్చేరా గో
రాజనాల రాకాసులు చచ్చేరా
రాజులంత నీతెలివి మెచ్చేరా యోగి
రాజులెల్ల నీమహిమ మెచ్చేరా

వేయినోళ్ళ సురలెల్ల పొగడేరా నా
రాయణుడం వీ వని మ్రొక్కేరా
నీయంత వాడ వీవె నినుచేర యీ
మాయతెర తొలగించి బ్రోవవేరా



మంచి బహుమానమిచ్చి మన్నించితివి


మంచి బహుమానమిచ్చి మన్నించితివి నా
కొంచెపుదన మెంచక కూరిమితో నీవు

ఇదిగో యీ తనువేనా యిదికాదు యిదికాదు
ఇదిగో యీ మనికియా యిదికాదు యిది కాదు
చెదరని సాన్నిధ్యమా చెప్పుకొంటి విదే యిదే
యిదే యిదే నీవు నా కిచ్చిన బహుమానము

నీ సన్నిధి లేకున్న నేనొక్క తరువు నేమొ
నీ సన్నిధి లేకున్న నేనొక పెనుశిల నేమో 
నీ సన్నిధి లేకున్న నేనొక్క జడుడ నేమొ
నీ సన్నిధి దొరకినది నీవాడ నైతి నిదే

చింతలేక నీసన్నిధి చేరియుంటినయ్యా
ఇంతకన్న బహుమానం బేముండు నయ్యా
అంతకంత కథికమై యనుభవైకవేద్య మైన
అంతులేని నీ ప్రేముడి యపురూప మయ్యా


13, ఆగస్టు 2017, ఆదివారం

నినుగూర్చి ననుగూర్చి కనుగొన్న వారెవరు

నినుగూర్చి ననుగూర్చి కనుగొన్న వారెవరు
వెనుక నేనాడైన వేడుకగ నేడైన

తనుమాత్రునిగ నన్ను తలచువారే కాని
కనుగొంటిరా నాదు కలరూపు నొకరు
నినునమ్మి యుందునని ననునమ్మ లేని
మనుజులెన్నడు నన్ను మది నెంచగలరు

అటనున్న దిటనున్న దంతయు నొకటన్న
స్ఫుటమైన సత్యమును జూచు వా రెందరు
కుటిలతర్కములందు కూలబడి నట్టి జను
లటమటమున తత్త్వార్థవేత్త లౌదురె

ఏవారలు మెత్తు రేవారలు మెచ్చ
రీవివరముల చింత లెందుకు మనకు
నీవునాకు నీకునేను కావలసిన దింతె
పైవారి తోడ మనకు పంతము లేల


11, ఆగస్టు 2017, శుక్రవారం

నీవే నేనుగ నేనే నీవుగ



నీవే నేనుగ నేనే నీవుగ
భావించిన శుభపక్షంబున నిక

బంధము కలదా బాధలు కలవా
సంధించగ ప్రశ్నావళి కలదా
గ్రంథము కలదా గాథలు కలవా
అంధలోక మే మనునో యననీ

లోకము కలదా శోకము కలదా
చీకటి కలదా వేకువ కలదా
యేకత్వము గా కితరము కలదా
ఈ‌ కాలం‌ బిక లేక పోవు కద

నేనుండెదనా నీవుండెదవా
ఈ‌ నేనును నీ వేమి పదములు
తానై నిండిన తత్త్వం బొకటే
జ్ఞానత్రిపుటియు లేనే లేదు



9, ఆగస్టు 2017, బుధవారం

జగ మిది కలయా ఒక చక్కని నిజమా


జగ మిది కలయా ఒక చక్కని నిజమా
తగు సమాధానము దయచేయ వయ్యా

కలయైనచో మరి కనులు తెరచి నేనేడ
కలగానిచో రేపు కనులు మూసి నేనేడ
విలువైన వివరము వినిపించవే
చెలుడా యిది నీవు కాక చెప్పేదెవరయ్యా

కలలలో పలుతావుల పలురూపుల నుందునే
అలలవలె మంచిచెడులు కలిగి మలగుచుండునే
చెలికాడ తెలుపవే యిలపై నాకు
కలుగు జన్మములు పెద్ద కలలోని సంగతులా

కలయందువా ఈ కల నీదో నాదేనో
కలకానిచో నా కలరూపు కథయేదో
చెలికాడ యికనైన దయచూపవే
తెలుపవే కల్లనిజము తీయతీయగా నీవు

1, ఆగస్టు 2017, మంగళవారం

నను నేను తెలియుదాక

నను నేను తెలియుదాక నిను నేను తెలియలేను
నిను నేను తెలిసితినా నే ననువాడ నేలేను

వెనుక నేను లేనే లేనని విని యుంటి నీవలన
కనుక నేను కలిగిన దెపుడో కనుగొన వలయును
మునుముందు నేనేమై పోవుదునో యెఱుగనయా
నను నేను తెలియలేని మనుజవేష మెందుకయా

ఇదిగో యీ‌యాట నీవే మొదలు పెట్టినావు కాదా
మొదలు తుది లేని యాట వదిలేది లేదు కాదా
అదనుచూచి యాట కీలక మంతా పసిగట్టాలంటే
అది నన్ను నేను తెలియునంత దాక కుదరదయా

తగ్గని పంతాలవాడా నెగ్గిన పందాలవాడా
సిగ్గరివలె దాగ నేలా ముగ్గులోకి  నీవూ రారా
లగ్గుగ నను నేను తెలిసి యొగ్గెద నన్నే రారా
నెగ్గే నీలోన కలిసి నెగ్గువాడ నే నయ్యెదరా
 

31, జులై 2017, సోమవారం

ప్రబంధాల్లో ప్రాసయతి ప్రయోగాలు - 2

ఇప్పుడు ఈ పరిశీలనలో రెండవ భాగం మొదలు పెడదాం.

తెలుగులో పంచకావ్యాలని పేరుపడ్డవి కొన్ని ప్రబంధాలున్నాయి. అవి మనుచరిత్రము, వసుచరిత్రము, ఆముక్తమాల్యద, పాండురంగమాహాత్మ్యము, పారిజాతాపహరణము అనేవి.

వరుసగా వీలైనన్ని ప్రబంధాలను చూడాలని అనుకుంటున్నాం‌ కదా. అందులో ఈ‌పంచకావ్యాలనూ‌ ముందుగా చూదాం. ఇప్పటికే మను, వసు చరిత్రములను చూడటం‌ జరిగింది.

ఈ‌భాగంలో ఆముక్తమాల్యదను పరిశీలిద్దాం.

అన్నట్లు ఇప్పటిదాకా ఈ ఐదురోజుల్లోనూ‌ కలిపి మొదటిభాగాన్ని చదివిన వారి సంఖ్య 46. ఇది ఎక్కువంటే ఎక్కువ, తక్కువంటే తక్కువ.  మరొక నిరుత్సాహకర విషయం ఏమిటంటే మొదటి ఇరవైనాలుగ్గంటల్లోనే 35 మంది చదువగా మిగిలిన నాలుగురోజుల్లోనూ‌ పదకొండు మంది చదివారు! బాగుంది కదా. ఒకరోజులో నా టపాకు రమారమి ఇరవైమంది దాకా చదువరులు వస్తున్నారు. అందుచేత ఒకరకంగా ఒకరోజులో ముఫైయైదు అంటే ఎక్కువే. ఇకపోతే ఒక సాహిత్యప్రక్రియకు సంబంధించిన వ్యాసానికి కేవలం నలభైయారుమంది చదువరులు రావటం ఒకింత నిరుత్సాహం‌ కలిగించేదే మరి.  అన్నట్లు శంకరయ్యగారు దయతో తమబ్లాగులో వ్యాఖ్యానిస్తూ మిగిలిన కవిమిత్రులను కూడా చదువమని సూచించిన సంగతిని కూడా అనుసంధానం చేసుకొంటే ప్రజలకు ఛందస్సంబంధి విషయాలపై ఉన్న ఆసక్తి చక్కగా వెల్లడవుతున్నది కదా అనుకుంటున్నాను.  ఇక విషయానికి వస్తున్నాను.

ఆముక్తమాల్యద.
ఆము. ౧.౩ పిండీకృతాంగ భీతాండజములు
ఆము. ౧. ౩ ధృతకులాయార్థ ఖండితసమిల్లవరూప
ఆము. ౧.౩ చరణాంతిక భ్రమ త్తరువరములు
ఆము. ౧.౩ దుందుభీకృత మేరు మందరములు
ఆము. ౧.౧౨ నీలమేఘముడాలు డీలు సేయఁగఁ జాలు
ఆము. ౧.౧౨ ఆయతంబగు కన్ను దోయితోడ
ఆము. ౧.౧౨ పులుఁగురాయనిచట్టుపలవన్నె నొరవెట్టు
ఆము. ౧.౧౨ హొంబట్టు జిఁగురెంటెంబు తోడ
ఆము. ౧.౧౨ లేములుడిపెడు లేఁజూపు లేమతోడఁ
ఆము. ౧.౧౩ రసికు లౌ నన మదాలసచరిత్ర
ఆము. ౧.౧౩ భావధ్వనివ్యంగ్య సేవధి గాఁగఁ జె
ఆము. ౧.౧౩ శ్రుతిపురాణోపసంహిత లేర్చి కూర్చితి
ఆము. ౧.౧౭ పొత్త మిటు సేయ నీ కుత్తరోత్తరాభి
ఆము. ౧.౧౯ అనలాక్షు ఘనజటా వనవాటి కెవ్వాఁడు
ఆము. ౧.౧౯ పుట్టు కామని లేని మెట్టపంట
ఆము. ౧.౧౯ ఎవ్వాడు తొగకన్నె నవ్వఁజేయు
ఆము. ౧.౧౯ వేవెలుంగుల దొరజోడు రేవెలుంగు
ఆము. ౧.౨౭ వనజేక్షణామనోధన పశ్యతోహరుం(డు)
ఆము. ౧.౨౭ మార్జితశ్రీవినిర్జిత నిర్జరాల(య)
ఆము. ౧.౩౦ అంభోరివసన విశ్వంభరావలయంబు
ఆము. ౧.౩౦ కకుబంత నిఖిల రాణ్ణికరంబుఁ జరణ మం(జీర)
ఆము ౧.౩౪ (భూమి)భృత్కటకం బెల్ల నెత్తువడియె యతిభంగం.
ఆము. ౧.౩౪ చారుసత్త్వాఢ్య యీశ్వరనారసింహ
ఆము. ౧.౩౪ పెంపుతో నీవు ధాత్రిఁ‌ బాలింపఁ గాను
ఆము. ౧.౩౬ తొలుదొల్త నుదయాద్రిశిలఁ దాఁకి కెరలు నీ
ఆము. ౧.౩౬ కోన బిట్టేర్చెఁ గొట్టానఁ దగిలెఁ
ఆము. ౧.౩౬ అవుల నా పొట్నూర రవులుకొనియె
ఆము. ౧.౩౯ తను భృశ శ్రాంతవేష్టన లగ్నబర్హి బ(ర్హంబు)
ఆము. ౧.౩౯ గోప వేషంబు సెడి తొంటి భూపవేష
ఆము. ౧.౫౯ (అం)జలికి నింద్రుండు నక్కొలువుఁ గోర
ఆము. ౧.౫౯ గవర లుంకించి వ్రేయఁ గొప్పవియు నవలి
ఆము. ౧.౫౯ కరమున నమర్పఁ బైఁటలో మరుని బటువు
ఆము. ౧.౬౦ (ని)గ్గులు దేరఁ బసుపిడి జలకమాడ
ఆము. ౧.౬౦ ముదుక గాకుండఁ బయ్యెదలోనె గేలార్చి
ఆము ౧.౬౦ కలయఁ జంటను వెంటఁ గలప మలఁద
ఆము. ౧.౬౦ (ముత్తె)ములు రాల గరగరికలు వహింపఁ
ఆము. ౧.౬౦ పొలసిననె యెట్టి నరునైనఁ గులముఁ తెలియఁ
ఆము. ౧.౭౬ నునుఁ బోఁక పొత్తిఁ గుట్టిన దొప్పగమితోడ
ఆము. ౧.౭౬ శాల్యన్య సూపాజ్య కుల్యాబహువ్యంజ(న)
ఆము. ౧.౮౫ ఇత్తెరంగున నవ్వైష్ణవోత్తముండు
అము. ౧.౮౫ జాగరూకత దైర్ధిక భాగవతుల
ఆము. ౧.౮౫ అలయ కవి పెట్టి సంతుష్టి సలుపుచుండె
మొత్తం ౮౯ గద్యపద్యాలు.


పంచకావ్యాలలో మూడవదైన రాయలవారి ఆముక్తమాల్యదా ప్రబంధంలో ప్రథమాశ్వాసంలో ప్రాసయతి నిర్వహణ చూసాం.  ఇందులో‌ హ్రస్వదీర్ఘాలసంకీర్ణత కొద్ది తావుల్లో వచ్చింది.  అవి

ఆము. ౧.౩ పిండీకృతాంగ భీతాండజములు
ఆము. ౧.౧౭ పొత్త మిటు సేయ నీ కుత్తరోత్తరాభి
ఆము. ౧.౨౭ మార్జితశ్రీవినిర్జిత నిర్జరాల(య)
ఆము. ౧.౭౬ శాల్యన్య సూపాజ్య కుల్యాబహువ్యంజ(న)
ఆము. ౧.౮౫ ఇత్తెరంగున నవ్వైష్ణవోత్తముండు

ఈ నాలుగు సందర్భాల్లోనూ ప్రాసస్థానంలో ఉన్నది ద్విత్వాక్షరమో సంయుక్తాక్షరమో, బిందుపూర్వకాక్షరమో కావటం గమనార్హం. అటువంటి సందర్భాల్లో తత్పూర్వాక్షరం ఎలాగూ‌ గురువే అవుతున్నది. అంతవరకూ చాలని రాయలవారి ఉద్దేశమా అన్నది ఆలోచనీయం. ఐతే ఈవిషయంలో మరింత లోతుగా - అంటే - ఆముక్తమాల్యద లోని మరికొన్ని అధ్యాయాలను కూడా పరిశీలించిన తరువాతనే ఒక అభిప్రాయానికి రావటం సబబు అనుకుంటాను.

మరొక సంగతి.  ప్రాసాక్షరం బిందుపూర్వకం ఐనప్పుడు పై ఉదాహరణల్లో ప్రాసయతికూడా బిందుపూర్వకం కావటం గమనార్హం. ఆ సందర్భాలు క్రింద విడిగా చూపుతున్నాను.

ఆము. ౧.౩ పిండీకృతాంగ భీతాండజములు
ఆము. ౧.౩ దుందుభీకృత మేరు మందరములు
ఆము. ౧.౧౨ హొంబట్టు జిఁగురెంటెంబు తోడ
ఆము. ౧.౩౦ అంభోరివసన విశ్వంభరావలయంబు
ఆము. ౧.౩౪ పెంపుతో నీవు ధాత్రిఁ‌ బాలింపఁ గాను

ఈ విషయంలో కూడా ఏమైనా సంప్రదాయం ఉన్నదా అని కూడా చూదాం పనిలో పనిగా.


27, జులై 2017, గురువారం

ప్రబంధాల్లో ప్రాసయతి ప్రయోగాలు

కొద్ది రోజుల క్రిందట కంది శంకరయ్యగారు ఈబ్లాగులో ఒక వ్యాఖ్యను ఉంచారు. చదువరుల సౌలభ్యం కోసం దానిని ఇక్కడ చూపుతున్నాను.

"ప్రాసయతిలో ద్విత్వాక్షరమైన ప్రాసాక్షరానికి ముందు రెండు చోట్లా కేవల గురువుంటే చాలదు, అవి కచ్చితంగా దీర్ఘాలై ఉండాలన్న నియమం ఒక టున్నదని చాలామంది భావిస్తూ ఉన్నారు. కాని ఇది (నేను చూచిన) ఏ లక్షణ గ్రంథంలోను లేదు. గతంలో 'శంకరాభరణం' బ్లాగులో శ్రీఆదిభట్ల కామేశ్వర రావు గారు ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావించినపుడు అది తప్పని నేను భారత, భాగవతాలలోని ఉదాహరణాలతో చూపాను. ఆ పోస్ట్ ఇప్పుడు దొరకలేదు. పోచిరాజు కామేశ్వర రావు గారిచ్చిన అప్పకవీయంలోని క్రింది పద్యాన్ని చూడండి.
ప్రాఙ్నగ సమానధృతి సుధా*రుఙ్నిభాస్య
స్రఙ్నిచయ సక్తకంఠ దా*వాగ్ని పాయి (స్రఙ్ని- వాగ్ని)
వాఙ్మనోహరనుత యస*దృఙ్మహాత్మ
దిఙ్మహితకీర్తి యర్జున*యుగ్మభేది (దిఙ్మ- యుగ్మ) - (అప్ప. 3-328)
అలాగే ఈ ఉదయం పైపైన కర్ణపర్వాన్ని పరిశీలించినపుడు క్రింది ఉదాహరణలు కనిపించాయి.
ధాత్రిఁ బాలింపు సుస్థితిఁ *బుత్రపౌత్ర (కర్ణ.౫౭)
దీప్తకాంచన రస*లిప్తమై చెలువొంద (కర్ణ. ౬౦)
పాండవు చాపంబు *ఖండించె నీకోడు...(కర్ణ. ౧౯౨)
ఉ।దీర్ణదర్పుఁడై కప్పె న*క్కర్ణుఁ డధిప (కర్ణ. ౨౦౫)
పై ఉదాహరణలను పరిశీలిస్తే ప్రాసయతిలో ప్రాసకు ముందున్న అక్షరం గురువైతే చాలు. దీర్ఘహ్రస్వాల పట్టింపు లేదని అర్థమౌతుంది."

శంకరయ్యగారికి నేను ఇచ్చిన సమాధానం కూడా ఇక్కడ చూపటం సముచితంగా ఉంటుంది.  "మీ అభిప్రాయం బహు సబబుగా ఉంది. అప్పకవీయంలో చాలానే కప్పదాట్లున్నట్లుగా ప్రతీతి. దాన్ని కొంచెం ప్రక్కన పెడదాం. కవిత్రయమూ ప్రబంధకవులూ ఎలా వాడారో చూడాలి. మీరిచ్చిన భారతోదాహరణలు బాగున్నాయి. ఐతే కవిత్రయంలో ఇటువంటి ప్రయోగాలు సకృత్తుగానే ఉన్నాయా విస్తృతంగా ఉన్నాయా అన్నది చూడాలి. అదే విధంగా ప్రబంధప్రయోగాలూ పరిశీలించాలి. ఐనా అంత అభ్యతరకరం కానప్పుడు వీలైనంతవరకూ పాటించుతూ అది ఒక చాదస్తంగా మాత్రం అవలంబించనక్కర లేదనుకుంటే సరిపోతుంది. నేనైతే ఈ నియమం వలన కొంత శ్రావ్యత కలుగుతున్నదిగా భావించి పాటిస్తున్నాను. తెలుగు ఛందస్సుల్లో సంస్కృతఛందస్సుల్లోవలె అంతర్లీనమైన లయ అంటూ ఉండదు కాబట్టి దాన్ని ఇతరవిధాలుగా సముపార్జించవలసి ఉంటుంది. వాటిలో ఒకటి ప్రాసయతి కూడా - నిజానికి ప్రాసయతి ఇచ్చిన అందం తెలుగు పద్యాలకు అక్షరసామ్య మైత్రి అంతగా ఇవ్వటం లేదనే నా అభిప్రాయం. ఎందుకంటే అక్షరసామ్యమైత్రిలో ఉన్న కిట్టింపువ్యవహారం ప్రాసయతిలో లేక అది చాలా సహజమైన యతిమైత్రిగా విరాజిల్లుతోందని నా మతం. ఇప్పుడు మనం ఉందా లేదా అని వితర్కిస్తున్న నియమం ప్రాసయతికి అందాన్నిచ్చేదే - దీన్ని కొంచెం సడలించటం అభ్యంతరం కాదు కాని పాటించటం మరింత సొగసు. ఇప్పుడు నాకు మరొకటి తోస్తోంది. తెలుగు జానపదసాహిత్యంలో ప్రాసయతి చాలా సాధారణం అది ఈ నియమాన్ని సమర్థిస్తున్నదా లేదా అన్నది కూడా అవశ్యం పరిశీలనీయం.

లోగడ ఈనియమం గురించి తెలియక నేను ఇటువంటి ప్రయోగం నేను చేసినప్పుడు గురువర్యులు నేమాని రామజోగిసన్యాసిరావుగారు నాకీ నియమం గురించి తెలియజేసారు.
"

ఐతే ఈ విషయంలో కొంత లఘుపరిశీలన అవసరం అనిపించిది.  వివిధప్రబంధాల్లో  మనమహాకవులు ప్రాసయతిని ఎలావాడారో అన్నది స్థాలీపులాకన్యాయంగా పరిశీలిద్దాం. కొన్ని ప్రబంధాలు తీసుకొని వాటిలో ప్రథమాధ్యాయాలు మాత్రం పరిశీలిద్దాం. అన్నీ‌ ప్రథమాధ్యాయాలేనా అంటే అవును. పక్షపాతం‌ ఉందని అనుకోరాదు కదా ఎవరైనా? కావాలని నాకు నచ్చిన సిధ్ధాంతానికి అనుకూలంగా ఉండే కావ్యాలో అధ్యాయాలో తీసుకొని పాఠకులను తప్పుదారి పట్టించానన్న అనుమానం ఎవరికీ రాకూడదు కదా.

మనుచరిత్రము
1.5 రుచి కించిదంచిత శ్రుతుల నీన
1.5 ఇంగిలీకపు వింత రంగులీన
1.5 పుండరీకాసనమున కూర్చుండి మదికి
1.5 నించు వేడుక వీణవాయించు చెలువ
1.5 నలువరాణి మదాత్మలో వెలయుగాత
1.8 (భా)షగ నొనర్చి జగతిఁ బొగడు గనిన
1.8 నన్నపార్యు దిక్కనను గృతక్రతు శంభు  (యతిభంగం?)
1.11 ఉదయాచలేంద్రంబు మొదల నెవ్వని కుమా
1.11 అరిగాపు లెవ్వాని ఖరతరాసి
1.11 ఆపంచగౌడ ధాత్రీపదం బెవ్వాని
1.11 రాజపరమేశ బిరుద విభ్రాజి యెవ్వఁ(డు)
1.12 శరదిందు ముఖులు చామరము లిడగ
1.12 సామంతమండనోద్దామ మాణిక్యాంశు
1.12 మండలం బొరసి యీరెండ కాయ
1.12 మూరురాయరగండపెండారమణి మ(రీచి)
1.18 అనలాక్షు ఘనజటావనవాటి కెవ్వాడు
1.18 పుట్టు గానని మేని మెట్టపంట
1.18 ఎవ్వాడు దొగనన్నె నవ్వజేయు
1.18 వేవెలుంగుల దొరజోడు రేవెలుంగు
1.26 వనజేక్షణా మనోధన పశ్యతోహరుం(డు)
1.26 ఆర్జితశ్రీ వినిర్జిత నిర్జరాల(యేశ్వరుడు)
1.30 అంభోధివసన విశ్వంభరావలయంబుఁ
1.30 కకుబంత నిఖిలరాణ్ణికరంబుఁ జరణ మం(జీరంబు)
1.34 పెంపు మీఱంగ ధాత్రిఁ బాలింపుచుండ
1.37 తొలుదొల్త నుదయాత్రి శిలఁ దాఁకి తీండ్రించు
1.37 కోన బిట్టేర్చెఁ గొట్టానఁ దగిలెఁ
1.37 అవుల నా పొట్నూర రవులు కొనియె
1.42 వేదండ భయద శుండాదండ నిర్వాంత
1.42 శ్రమబుర్చురత్తురంగమ నాసికా గళ
1.42 (ఖే)లనములు దండఘట్టనలు గాఁగఁ
1.42 మూరురాయర గండాక వీరకృష్ణ
1.50 ముదిమది దప్పిన మొదటివేల్పు
1.50 బింకాన బిలిపింతు రంకమునకు
1.50 మునుసంచి మొదలిచ్చి మనుపదక్షు(లు)
1.52 పులుపు మధుకరాంగనలకుఁ బోలె
1.54 వరణాతరంగిణీ దరవికస్వర నూత్న
1.54 కమలకాషాయ గంధము వహించి
1.54 తతియు నుదికిన మడుఁగుదోవతులుఁ గొంచు
1.54 వచ్చు నింటికిఁ బ్రజ తన్ను మెచ్చి చూడ
1.59 మొగముతోలు కిరీటముగ ధరించి
1.59 ఐణేయమైన యొడ్డాణంబు లవణిచే
1.59 అక్కళించిన పొట్ట మక్కళించి
1.59 మిట్టయురమున నిడుయోగ పట్టె మెఱయఁ
1.59 చెవుల రుద్రాక్షపోగులు చవుకళింప
1.60 ఇష్టమృష్టాన్న కలన సంతుష్టుజేసె
1.66 దొడ్డిఁ బెట్టిన వేల్పుగిడ్డి కాఁపు
1.66 కడలేని మమృతంపు నడబావి సంసారి
1.66 సవిధమేరునగంబు భవనభర్త
1.69 కాన వేఁడెద ననిన న మ్మౌనివర్యుఁ (డు)
మొత్తం 83 పద్యాలు.

వసుచరిత్రము
1.2 సకలలోకాభివంధ్యకలాకలాపంబు
1.2 దొరయు నెమ్మోము చందురుని తోడ
1.2 గిరిమథనయత్నమున దోఁచు సిరి యశేష
1.6 ఘనఘనాఘనలక్ష్మి నెనయు కొ ప్పిరుగడ
1.6 ఇరువంకఁ కుండలిస్ఫురిత కర్ణ(ము)
1.6 ముడివోని మిన్కులీనెడు పేరు లిరుదెస
1.6 ఇరుదెస కమలబంధురకరంబు
1.6 ఇరుమేన రతిమనోహరవిభూతి
1.6 మగని సామేన నిలచిన యగతనూజ
1.8 ధరణి నెవ్వాడు దానవద్విరదదళన
1.9 బడి నాగమము లెల్ల నడపె నెవ్వఁ(డు)
1.15 (చామ)రములు వీవంగఁ బేరోలగమున నుండి
1.28 అతులిత శ్రుతిమార్గగతుల నెసఁగఁ
1.28 పరగు కఠినాద్రి జడలుఠజ్జరఠకమఠ
1.28 కుటిలతాసహభూసౌఖ్యఘటన భూరి
1.30 ఏరాజు భూరితేజోరుణాలోకంబు
1.30 లోకంబు తమము నిరాకరించు
1.30 ఏ ధన్యు బాహాధరాధరాభోగంబు
1.30 ఏ పుణ్యు నభిరూప రూపానుభావంబు
1.30 ఏ భవ్యు శుభకీర్తిశోభావిహారంబు
1.30 అనుపమస్వాంతు డాశ్రితవనవసంతు(డు)
1.30 (ని)శాంతుఁ డగు రామమేదినీ‌కాంతుఁ డలరు
1.34 వలయంబు చేకొని నిలువఁ డేని
1.34 శ్రుతిదూరభోగసక్తత విఱ్ఱవీఁగి తాఁ
1.34ఆర్య సత్కారకారి యౌదార్య విభవ
1.34 ధారియై మించు శ్రీరంగ‌శౌరి కెపుడు
1.36 తన కూర్మిఱేని నప్పుననె ముంచె
1.36 కమల యే నిశ్చల రమణు పేరెదకు మో(పై)
1.36 సతి యే యచండిక పతి జట్టుకూఁతురై
1.36 జగడాలు పచరించి సగము చేసెఁ
1.36 కీర్తి బలవృధ్ధి నిర్మలస్ఫూర్తు లొసఁగు
1.41 జగతి నీ మేటికని నృపుల్ వొగడ నెగడె
1.41 కాహళుఁడు తిమ్మవిభుఁ డాజిదోహలుండు
1.46 బిబ్బీలకు ముసుంగు లబ్బఁ జేసె
1.46 ఘనభేరికాధ్వనుల్ విని గుండియలు వ్రీల
1.46 వ్రాలు మల్కలకు గోలీలు సేసె
1.46 ఉడుగని విభ్రాంతి దడగాళ్ళు వడనిల్చు
1.46 జడధు లెల్లను గాలి నడలు సేసెఁ
1.46 అనుచు శిరముల దాల్తు రెవ్వని సమగ్ర
1.48 రతినిభ రామానుగతమైత్రిపై రోసి
1.48 సేతుకాశీతలాంతరఖ్యాత యశుఁడు
1.56 పలు చాపలములఁ బుట్టలు మెట్టఁ జనువారిఁ
1.56 తత్తరంబున గ్రుచ్చి యెత్తుకొనదు
1.56 కాంచదో విజయశ్రీల బెంచదో ప్ర(తాప)
1.58 పఱచునెడ శక్తిమఱచియు మఱవఁడయ్యెఁ
1.60 నలత నొందదు వినిర్మల సుధాధామ కో(పరి)
1.60 శ్రమము నొందదశేష కమలాకరాభోగ
1.62 ఘనశీధురక్తలోచన యుక్తిఁ గడ నుండు
1.62 నరకహేతుహిరణ్యహరణవృత్తిఁ‌ జరించు
1.63 పుట్టినింటికి మథనంబు మెట్టినింటి
1.63 అమితదోషాహతయుఁ గూర్చు కమలఁ దెగడి
1.65 అనుచు ధర నిందిరను భోజతనయ నార్య
1.68 బలునాహినుల మించు మలకల ఘననామ
1.68 కంబులు దూల మూలంబు లెత్తు
1.68 అనఘ తిరుమలరాయనందన సమిద్గ(భీర)
1.68 సాహసోదగ్రబిరుదవరాహమూర్తి
1.74 (అ)పారకీర్తిమతల్లి హారవల్లి
1.74 వారినిర్ఝరధార హీరరశన
1.74 అంగమున కెవ్వని చమూతురంగకోటి
1.76 బింకంపుసానుల నంపరావడి నెల
1.80 చెక్కునొక్కదె యంచు దిక్కరిగ్రామణి
1.80 అక్కుజేరదె యంచు రిక్కరాయ(డు)
1.80 కంటికబ్బదె యంచు దంటచిలువ
1.80 తన చెలిమి కాసపడ నొచ్చె మునికి వారిఁ
1.82 ముదిపన్నగములలో మొదటివాఁడు
1.82 తన యొంటిపంటిచేతనె యంటునాదికా(లము)
1.82 (కా)లము ఘోణి పాండురోమములవాఁడు
1.82 తన భుజాదండమున నుండఁ దనరుచుండు
1.82 భావజనిభుండు వేంకటక్ష్మావిభుండు
1.85 ఎంతకాలము మహాశాంతసంగతి దివ్య
1.85 ఎంతకాలము గిరుల్ సంతతాభ్యున్నతి
1.94 వరసుమనోభవ్యతరుల కావల మ(త్యలఘు)
1.94 అలఘుకలాపాలికలకు భరణి
1.94 సరిలేని తెలిముత్తె సరుల కొటారు క(ల్యాణ)
1.94 సురుచిరమణుల కాకరసీమ శ్రుతిహిత
1.94 సరసుల కారామసరణి శ్రీరంగగే(హ)
1.94 (వజ్ర)దంతురప్రాంతగంగా నిరంతరాగ్ర
1.98 అని వెన్కముందు జూడని కుమారు(లు)
1.98 అరిమెచ్చఁ గరములు నెరపని యిను లాల(మున)
1.98 అనయంబు నడకతప్పని గోత్రపతు లెప్పు(డును)
1.98 (ఎప్పు)డును సీదరములేని యనఘభోగు(లు)
1.107 అలరుఁ దొడలును మృదుపదంబులు నొనర్చి
1.109 చెలువ మాటితివేల కలువచాలదియుఁ గ(ప్ప)
1.116 తనదానధారాఖ్యవనధికి మిన్నేఱు
1.126 లలనాజనాపాంగ వలనా వస దనంగ
1.126 అసానిలవిలోల సాసవరసాల
1.126 (క)మలినీసుఖిత కోకకులధూక(ము)
1.26 అతికాంతసలతాంతలతికాంతర నితాంత
1.26 రతికాంతరణ తాంతసుతనుకాంత
1.126 భాసరము వొల్చు మధుమాసవాసరంబు
1.129 మును సుమనోరాగమున వసంతము సూపెఁ
1.129 మదనదేవోత్సవక్రీడఁ‌ బొదలు ననిన
1.126 వరులుఁ దరుములు విరిలయోవరుల వరలు
1.134 ఏపారు పొదరిండ్ల నాపాటలాశోక
1.134 దీపార్చిఁ గనకకలాప మరసె
1.134 సాలావలులు దాఁటి యేలాలతావార
1.134 నానామధురనవ్యగానామృతము మెచ్చి
1.134 శంకారహితధీరహుంకారశుకభటా
1.134 ఒలికిన రసంబు లురులిన ఫలము లధిపు
1.134 మ్రోలనిడి పల్కి రుద్యాలపాలు రపుడు
1.134 అలరె విరులెల్ల పూపలు దలలు సూపెఁ
1.134 ఇమ్ములై మరుహజారమ్ములై పొదలుండ
1.134 తెప్పలై నెత్తావి కుప్పలై పుప్పొళ్ళు(రుల)
1.134 (ఉ)రుల గందవొడి త్రోవఁ జిలుకవలదు
1.134 మొత్తమై మారుతాయత్తమై గంబూర(ము)
1.134 ఎగయ వితానముల్ బిగియవలదు
1.144 తగుపచ్చపని నిగనిగనినొగలు
1.144 ధట్టంబు మాడ్కిఁ గెంబట్టుపరపు
1.144 పగడాల కంబాల జిగిమించుపుష్యరా(గపు)
1.149 నృపమౌళిభవసువర్ణపరాగములు సువ(ర్ణ)
1.149 లలితమాగధలోక కలకంఠగానంబు
1.149 కలకంఠగానంబు నలిమి కొనియె
1.149 తతవాదకసమీరహతకిన్నరీరుతుల్
1.151 కీరరాజీకృతసజీవతోరణములుఁ
1.151 పొంగు నెలమావి కురుజు లభంగ నవఫ(లా)
1.158 కీరభాషలఁ‌ గర్ణికారశాఖ
1.158 వన్నెగా నగియె లేఁబొన్న తీఁగె
1.158 సురభిళస్వసనంబు నెరపె సింధుకవల్లి
1.158 సన్నుతాచారముల కడి సన్నకతన
మొత్తం 166 పద్యాలు.

ఇప్పటికి మనుచరిత్రము, వసుచరిత్రము అనే రెండు ప్రబంధాలనుండి ప్రథమాధ్యాయాలు పరిశీలించాం. మనుచరిత్రం ప్రథమాధ్యాయంలో ఒక సందర్భంలోనూ వసుచరిత్రం ప్రథమాధ్యాయంలో రెండుసందర్భాల్లోనూ తప్ప, మిగిలిన అన్నిసందర్భాల్లోనూ‌ ప్రాసయతిని వాడిన చోట్ల ప్రాసపూర్వాక్షరదైర్ఘ్యాన్ని పరిగణనలోనికి తీసుకోవటం కనిపిస్తున్నది. ఈపరిగణన తప్పిన స్వల్పసంఘటనలను ఎరుపురంగు అద్ది చూపాను. వసుచరిత్రలో ఒక సందర్భంలో ల-ళ ప్రాసకనిపిస్తే దానికీ రంగువేసాను!

లక్షణకారులు ప్రాసపూర్వాక్షరదైర్ఘ్యాన్ని పరిగణనలోనికి తీసుకోవటం అనే విషయాన్ని ఎందుకు అక్షరబధ్ధం చేయలేదో తెలియదు.

ఐనా కేవలం రెండుప్రబంధాలను అందులోనూ‌ చెరొక అధ్యాయమూ చూసి ఎలా నిర్ణయిస్తారూ అన్న అభ్యంతరాన్ని అవశ్యం ఆమోదించవలసిందే.

ఇప్పటికే టపా దీర్ఘంగా ఉంది. కాబట్టి ప్రస్తుతానికి ఇక్కడితో ఆపుదాం. మరొక టపాలో మరొక రెండు ప్రబంధాలనూ పరిశీలిద్దాం. క్రమంగా వీలైనన్ని ప్రబంధాలను గాలించిన తరువాతే ఒక నిర్ణయానికి రావచ్చును. ఇబ్బంది లేదు.

25, జులై 2017, మంగళవారం

పొరబడినాను పుడమి జేరితిని

పొరబడినాను పుడమి జేరితిని
నరునివేష మిది నాకేలా

పొలుపుగ నీతోకలసి యుందు దు
ర్బలచిత్తుడనై  పడితి నిచ్చట
యిల నీసన్నిధివలె నుండేనా
తెలిసివచ్చె నా తెలిమిలేమియే

నీపద సన్నిధి నెలకొని యుండక
యాపద కేటికి నాత్రపడితిని
కాపగు నీదయ కడబెటట్టితిని
పాపినైతి నను కోపగించకు

ఇందున నీకుట్ర యేముండునులే
ఎందుకు  చెడితినో యేమిదోసమో
పొందిన చేదెల్ల పోగొట్టవె చే
యంది కావవె ఓ అనురాగమయా



ఎన్నెన్ని జన్మంబు లెత్తెనో వీడు

ఎన్నెన్ని జన్మంబు లెత్తెనో వీడు
వెన్నంటి నీవుండ వేడుకొను వాడు

తన్ను తానెరుగునో తానెరుగడో కాని
నిన్ను మరువక యుండు నియతి కలవాడు
మన్నించు నీవుండ మరియింక కొరత
యున్నదా యేమి యనుచున్నట్టి వాడు

ఏమాయ లోకాల నెల్ల ముంచెత్తునో
యామాయ నీలోన నడగు ననువాడు
భూమి నేరూపమును పొంది వీడున్నను
తామసించక నిను తవిలియుండెడువాడు

ఏనాడు నీకన్య మెంచకుండెడు వాడు
కానరాని నీకై కలలెన్నొ కనువాడు
తాను నీవాడనని తలచుచుండెడి వాడు
ఏ నాటి వాడొ యీ జీవుడు నీవాడు



23, జులై 2017, ఆదివారం

ఎంత చెడినను నీతో కొంతపోలిక కలదు


ఎంత చెడినను నీతో కొంతపోలిక కలదు
సుంత విచారించి చూడవయ్యా నీవు

చేరి భక్తులు నీకు చేర్చినవియే కాక
పేరేమియును లేని పెద్దవాడవు నీవు
సారెకు ధరణిపై జనియించితిని కాన
పేరు లేని నాకు వేలాది పేర్లాయె

హృదయమిచ్చిన వారి యెదుట నుందువు గాన
ఇది నీకు నెల వనుచు నేరీతి జెప్పుదు
పదివేల  చోటుల నుదయించితి గాన
యుదదిమేఖల నన్ని యూళ్ళు నావాయె
 
కోరుజీవుని యూహ కొలది రూపమె కాని
యూరు పేరేనా నీ కొకరూపమును లేదు
ప్రారబ్ధమున జేసి పలురూపులగు గాని
యారయ నొకరూప మనగ నాకును లేదు


21, జులై 2017, శుక్రవారం

నీ యలసట తీరునటుల ..


హాయిగా మదీయహృదయహర్మ్య మందు విడిదిసేసి
నీ యలసట తీరునటుల నిలువుమా దయాంబురాశి

మూడులోకముల లోని వాడవాడ లందు జనుల
గోడువినుచు తిరుగుచుండు వాడవైతివే నీవు
చూడు మెంత అలసితివో నేడే విచ్చేయవయ్య
గూడుకట్టినట్టి వేసట వీడుదాక విశ్రమించ

కొంతతడవు విశ్రమించ కొంపమునిగి పోవునా
యెంతమంది లేరు తమ వంతుసేవ చేయగా
సుంతసేపు లోకావనశుభకార్యము తీర్చువార
లంతటి నీ పరివారుల కథికారము లిచ్చి రమ్ము

ఆవియివి నిన్నడుగదలచి యరుగుదెంచు మందునా
కవనంబులు వినిపించ గలుగుదునని తలతునా
భువనంబులు నన్ను చాల పొగడునని పిలుతునా
అవసరమిది నీకు వచ్చి హాయిగా విశ్రాంతి గొనుము


20, జులై 2017, గురువారం

నువ్వూ నేనూ - 7


కనరాని నీ కొఱకై కలలుగనుట మానేనా
వెనుకటి మనయింటి జాడ వెదుకుట మానేనా

వినరాని మాటలెన్నో విన్నానే నినుగూర్చి
నను నీవు నేలపై మనవిడచినా వంటూ
పనిగొని అది లీల అని చాటుకొనే వంటూ
మనమిద్దర మొకటేగా నను నీవు విడచేవా

నిందకూడ విన్నానే నీవు పెద్దదొంగ వంటూ
ఎందెందో దాగుంటూ ఏనాడూ చిక్కవంటూ
ఎందుకిలా చేసేవో ఎవరికైన తెలిసేనా
ముందటి మనస్నేహమే మొనసి నాకు తెలిపేను

తెలిసి తెలియని తత్త్వమవై దాగుట నీక్రీడ
తెలియాలని తహతహతో తిరుగుట నా క్రీడ
తెలియునిది నీకు నాకు తెలియదు జగ మీక్రీడ
కలసితినా నిన్ను నేను నిలుచిపోవు నీక్రీడ


దేవుడికో విన్నపం

నీకు మ్రొక్కుట కొఱకునై నాకు రెండు
హస్తములు కల్గె దేవుడా యందువలన
చెడ్డ వారల కెన్నడు చేతులెత్తి
వందనము చేయు దుర్దశ పట్టనీకు

నీవిభూతులు మీఱిన తావులందు
సంచరించగ కలిగె నీ చరణయుగళి
దుష్టులుండెడు చోటులు త్రొక్కకుండ
వాని నేవేళ రక్షించ వయ్య నీవు

నిన్ను చూచుట కొఱకునై నాకు రెండు
కన్నులివి కల్గె దేవుడా కనుక నీవు
కలుష మతులను కనులలో కనులు పెట్టి
చూచు దుర్దశ గలుగక కాచవయ్య

నీ కథామృతమాలింప నాకు గల్గె
శ్రవణములు రెండు దేవుడా చవుకబారు
సంగతులు విన నెప్పు‌డు పొంగులెత్తు
నట్టి దుర్దశ రాకుండ నరయవయ్య

సర్వదా నీదు నామాళి జపము చేయ
కలిగె దేవుడా యీ జిహ్వ కనుక నీవు
పనికిరానట్టి మాటలు పలుకు నట్టి
బేల తనమది రానీక యేల వయ్య

నీకు తగినట్టి దివ్య మందిరము కాగ
నొప్పి యున్నది మనసిది యుర్విజనులు
దాని దరిజేరు నట్టి దుర్దశను నాకు
పట్టనీయక రక్షించ వలయు నీవు

దేహమా యిది నీదయా దృష్టి వలన
కలిగె నిది నిన్ను సేవింప కాంక్షచేయు
నితరులను కొల్వ దిది దీని వ్రతము గాన
దేవుడా యది నెఱవేర నీవె నీవు

19, జులై 2017, బుధవారం

నేను - 6


నిజమా ఆ నిజమేదో నీవు నే నెఱుగుదుము
ఋజువులు కావలయునా కృపతో నను బ్రోవుము

నేను నీవను మాట యేనాడు కలిగెనో
ఆనాడే నీవు నేను నయ్యో యెడమైతిమి
కానరాని దైవమవై కదలిపోతివి నీవు
దీనుడనై నీకొఱకై తిరుగుచుంటిని నేను

వెలుగుచీకటుల మధ్య వెదకుదునో లేదో
యిలను స్వర్గమును గాలించుదునో లేదో
కలలలో నిన్నే నే పలవరింతునొ లేదో
తెలియరాని నీకే తెలియును నిజమేదో

నేను నేనను వీని నీవే కలిగించితివో
మానక యే మాయయో మరి నన్ను చేసెనో
కాని మ్మీ దూరమే కఠినమైన నిజము
పూనుకొని నీవే నను పొదువుకొన వలయును


17, జులై 2017, సోమవారం

నేను - 5


మాటలాడ వలెను నీతో మరల నొక్కసారి రావో
నాటకాలు కట్టిపెట్టి నన్ను కలియ నిటకు రావో

నా గాటపు చింత నీకు నమ్మకము కాదేమీ
దాగియుండి నీవు నన్ను దయచూచెడి దేమీ
బాగున్నది నీవైఖరి పంతగించ కతమేమీ
నా గోడును వినుటకైన నన్ను కలియ రావేమీ

ఉదితమైన అహమిక న న్నుర్విపైకి తేనేలా
అదిగో ఆనాడు నన్ను వదలి నీవు పోనేలా
ఇదిగో ఈనాటి దాక నెదురు చూపు నాకేలా
సదయా యికనైన నీవు జాలి చూపి రావేలా

నీవిభూతి కాని దొకటి నిఖిలవిశ్వమున లేదు
నీ వినోదమే సృష్టి నీవు నేను వేఱు కాదు
జీవుడ నని నాటకాలు చేయపాడి కాదు కాదు
రావయ్యమహానుభావ రమ్ము మిన్న కుండరాదు


4, జులై 2017, మంగళవారం

నల్లనయ్య ఎందుకు నలుపు?

ఈరోజున నీ కెలా గంటు కొనె నల్పు నీరజాక్ష ! అంటూ లక్కాకుల వేంకట రాజారావు గారు తమ సుజన - సృజన బ్లాగులో ఒక మంచి ప్రశ్న వేసారు.

అంతటా తెలుపే నీ చుట్టూ - కాని నీకే ఎలా వచ్చిందీ నలుపూ అంటూ ఆయన ఒక మంచి పద్యం వ్రాసారు.
సమగ్రత కోసం ఆయన పద్యాన్నీ ఇక్కడ ఉటంకిస్తున్నాను.

దేవకీ వసుదేవు దేహచాయలు తెల్పు
నంద యశోద వర్ణాలు తెలుపు
రాధికా రమణీయ రాగబంధము తెల్పు
రుక్మిణీ భక్తిస్థ రుచియు తెలుపు
తగ రతీ మన్మథ తాదాత్మ్యములు తెల్పు
మునుల తపో ఙ్ఞాన ములును తెలుపు
భారతాంతర్గత భావ జాలము తెల్పు
గీతామృతంపు సత్కీర్తి తెలుపు

బ్రహ్మ తెలుపు సరస్వతీ ప్రమద తెలుపు
లక్ష్మి తెలుపు శేషాహి తల్పమ్ము తెలుపు
పాల సంద్రమ్ము తెలుపు మా భక్తి తెలుపు
నీకెలా గంటుకొనె నల్పు నీరజాక్ష !


ఈ ప్రశ్నకు ఆ శ్యామలాంగుడే వచ్చి సమాధానం చెప్పాలి మనకు న్యాయంగా. కాని ఏంచేస్తాం?  తన గురించి ఎవరేమనుకున్నా ఆయనకు పట్టదాయె. దూషణభూషణాలకు ఆయన అతీతుడు కదా. ఐనా మనం మాత్రం ఏమీ దూషణ చేయటం లేదే. ఏదో మన ఆశ్చర్యాన్ని మనం వెలిబుచ్చాం. ఇందువల్ల నయ్యా అంటే నల్లనయ్య సొమ్మేం పోతుంది చెప్పండి. కాని ఆయన మహా మొండి వాడు.

మొండివాడు రాజుకన్నా బలవంతుడని ఒక సామెత. మరి  ఆ రాజే మొండివాడైతే అన్న చిలిపి ప్రశ్న మనకి బోల్డు సార్లు తట్టి ఉంటుంది కదా? ఒప్పుకుంటారా? అలాంటప్పుడూ,   అన్ని లోకాల్నీ యేలే మహాప్రభువు మహావిష్ణువే మొండి వాడైతే ఇంకేం చెప్పేదీ అని!

చెప్పేందు కేమీ లేదు. సమాధానం ఇదీ అని మనం ఊహించుకో వలసినదే. తప్పదు మరి!.

అవునయ్యా కన్నయ్యా ఇందు చేత కదా అని అంటే?

ఆయన ఒక చిరునవ్వ్హు విసిరి ఊరుకుంటాడు.

అది తప్పైనా చిరునవ్వే అయన మన కిచ్చే జవాబు!
అది ఒప్పైనా చిరునవ్వే ఆయన మన కిచ్చే జవాబు!

అంచేత చూసారూ? మన కొక సదుపాయం ఉంది.  అన్నటు సదుపాయం అంటే రూఢార్థంగా ఇంగ్లీషు వాడు ఫెసిలిటీ అంటాడే అది అనేసుకుంటున్నాం కదూ. తప్పులేదు. కాని యోగికమైన అర్థం వేరే కూడా ఉందిగా? సదుపాయం అన్న మాటని విడదీస్తే సత్+ఉపాయం అని కదా. అంటే మంచి ఉపాయం అన్నమాట. ఇక్కడ ఆ యోగికార్థం ఎలా పనుకొస్తుందయ్యా అంటే అపాయం లేనిదే కదా అసలైన ఉపాయమూ అన్నమాట ఇక్కడ వర్తించేస్తోంది మరి. అదెలాగో చూడండి.

సదుపాయమా,  అదేమిటీ? అంటే మనకు తోచిన జవాబును మనం తయారుచేసుకోవటమే ఆ సదుపాయం అన్నమాట.

కాదని ఆయన అనడుగా మరి?

ఆయన అవునన్నా అనకపోయినా కాదని అనడు కాబట్టీ అసలే కరుణాసముద్రుడూ వగైరా బిరుదులన్నీ మీదేసుకున్న వాడు కాబట్టీ మననేమీ అనడు కాబట్టీ మన ఊహ మనం చేసేయటం వలన అపాయం లేదూ అన్నది ఇక్కడ అసలు విషయం అన్నమాట.

అందుచేత ఏమీ బదులీయడే ఈ శ్యామలాంగుడూ,  అసలు సంగతి ఏమిటా అంటే ఇదే ఐయ్యుంటుందీ  అని శ్యామలీయం ఒక ఆలోచన చేసేస్తున్నాడు.

వర్ణముల పట్ల లోకవివక్ష మెండు
తెల్లవాడికి కోరిక తెల్లపిల్ల
నల్లవాడైన కోరేది తెల్లపిల్ల
నల్లపిల్లను కోరెడు నాథు డెవడు

అంత వరకేల నలుపన్న కొంత లొచ్చు
తోచియేక దా యీప్రశ్న దాచకుండ
ఓరి దేవుడా నీకేల కోరరాని
నల్లదనమని ప్రశ్నించు ప్రల్లదనము

అబ్బెబ్బే మరి యూరకే యడిగినామయ్యా మహాత్మా హరీ
యిబ్బందేమియు లేదు మాకు మరి నీ వేరంగుగా దోచినన్
మబ్బే కొంతనయం బటన్నదొక  మైచాయతో నుండినన్
అబ్బో శ్వేతవరాహమూర్తి వయి మాకానందమున్ కుర్చినన్

శ్యామవర్ణ మనగ సౌందర్య చిహ్నంబు
శ్యామవర్ణ మెన్న చాల గొప్ప
నిన్నమొన్నదాక నీరేజదళనేత్ర
తెలుపుపైన నేడు వలపు మెండు

ఊరక నీవెందులకై
కూరిమితో నల్లరంగు గొనినావని మా
తీరని సందేహమయా
శౌరీ యొకయూహ చేయజాలుదు వినుమా

అది యెట్టిదనగా నవధరింపుము.

అరయ నంతటను సామాన్యమాయె తెలుపు
చిన్నబోయిన నలుపేమొ చింతచేసి
విష్ణుదేవుని పాదారవిందములను
చేర నాతడు దయమీఱ చేర్చె మేన

పరమదయాళువై పరమపావన దివ్యనిజాంగమెల్ల సం
బరమున నీలవర్ణరుచిభావన సేసి ధరించినంతటన్
హరిశుభదేహమంటి యది యంతట మిక్కిలి వాసికెక్క నం
దరు నిక నల్లనయ్య యని తామరసాక్షుని గొల్చి రత్తరిన్

ఇది నాయూహ మహాత్మా

దీనినిబట్టి శ్రీహరికి దీనుల యందు విశేషమైన జాలిగా
మానవదేవరాక్షసుల మానసముల్ గ్రహియించ మేలగున్
కాన సరైన కారణము కావలయున్ భవదీయదివ్యదే
హాన ధరించియుండ నిటు శ్యామలవర్ణము ప్రేమమీఱగన్

వెనుక నొక్కనాడు వేడుక యగు నల్పు
కాలమహిమచేత ఘనత చెడగ
నీదు మరువు సొచ్చి నిండుగౌరవమును
పొంది వెలిగె మరల పుడమి మీద

అట్టు లయ్యు కలిని యందచందంబుల
యందు బుధ్ధి కొంత మందగించ
మరల నలు పనంగ నరులకు లోకువ
కరుణలేని వారు కారె జనులు

ఇట్టిది నాయూహ యని
గట్టిగ నీతోడ మనవి కావింతును నే
నెట్టుల జనులకు చెప్పుదు
వట్టిది నా కంఠశోష వసుదేవ సుతా


19, జూన్ 2017, సోమవారం

నేను -4

ఎందుల కిటు లైనాను
మందుడ నైతిని నేను

కలలా యిది యిలలోని కథయా
యిలయా మరి కలవంటి వ్యథయా
తెలియకుండుచో నిలచే దెట్లా
కలియక యే నిను తెలిసే దెట్లా

పొటమరించగా అహంకారమే
ఇటు వచ్చితినో‌ పొరబడి నేనే
యిటు వచ్చాకే పొరబడి నానో
ఇటునటు పరుగులు మానగ లేనో

తొల్లిటి తెలివిడి దూరం బగుటకు
కల్లప్రపంచమె తగు కారణమా
గుల్లగురుగులీ‌ కల్లయుపాధుల
పెల్లగించుకొను విధమే లేదా

18, జూన్ 2017, ఆదివారం

నేను - 3

దూరతీరా లేవో నన్ను చేర రమ్మని పిలిచేను
కోరిపిలిచే గొంతులన్నీ కొంటెవాడా నీవేను

ఏతీరమైనా యొకటేలే యీ యీతరాని జీవునకు
చేతోముదము నీకౌనుగా నే చేరుచో నొక తీరము
ఏతీరున భవవార్నిధిని తా నీదురా యీ జీవుడు
నాతోడువై నిర్వ్యాజకృపతో నన్నుచేర్చును తీరము

నేరక నిన్ను విడచితి నయ్యో నేనొక జీవుడ నైతిని
ఘోరమహాభవసాగరజలముల క్రుంగక నన్నీదించుము
తీరము జేర్చే భారమునీదే తిరముగ నిన్ను నమ్మితిని
నేరుపుమీరగ నను రక్షింపుము నిన్నిక విడువను విడువను

నన్ను నీవు పిలచుచుంటివి నాకై వగచుచు నుంటివి
నిన్ను నేను పిలచుచుంటిని నీకై వగచుచు నుంటిని
చన్న వెన్నో యుగము లిటులే సాగిరారా నాకొఱకై
వన్నె కాడా నా చేనంది  తిన్నగా దరి చేర్చరా



15, జూన్ 2017, గురువారం

నేను - 2



రవివి కావు నీవు
కవిని కాను నేను

రవి జీవితము ఒక దినము
కవి జీవితము ఒక యుగము
రవివలె నీవు దినార్ధకాలపు రాజువు కానే కావు
కవివలె నేను కాలపుపోటుకు కదలని వాడను కాను

రవి వెలుగు పంచి కదలు
కవి పలుకు పంచి కదలు
రవితేజము నీ వధిగమించినను రవి వలె తపనుడవా
కవి నెట్లౌదును జ్ఞానపుంజముల కలిమి లేని నేను

రవి చూడ లోకబాంధవుడు
కవి  కూడ లోకబాంధవుడు
రవివలె అందరి వాడవు కాని నిరంజనుడవు నీవు 
కవివలె రవియును కాంచని యూహల కలిమి లేదు నాకు



14, జూన్ 2017, బుధవారం

నేను






నేను నీతో పందెంవెసి నిన్నో మొన్నో ఓడానా
ఐనా నీతో పందెం కాస్తే నేనే కాయా లన్నానా

దాగుడుమూతల చెలికాడా నీదైన తీరున దాగున్నా
నీ గుట్టుమట్లను కాలం దాచి నిశ్శబ్దంగా ఉంటున్నా
వేగం చాలని నా ఊహలు నిను వెదుకలేక విరమిస్తున్నా
అగక ఆశాజ్యోతి నందుకొని అహరహమూ యత్నిస్తున్నా

ఓడిన కొద్దీ నీతో‌ పందెం హుషారు కలిగిస్తున్నదిరా
ఆడిన కొద్దీ‌ నీతో‌ ఆటలు ఆనందాలను పంచునురా
వేడిన దొరకని వాడవు నిన్నే ఓడింతును బంధింతునురా
గూడు కట్టి నా గుండెలోపలే గుట్టుగ దాచుకొందునురా

మాయగాడివని పేరుబడ్డ నీమాయ రహస్యం కనుగొన్నా
సాయం కోరను కాలాన్ని నే సాయం కోరను విశ్వాన్ని
ధ్యేయం సిధ్దించేందుకు మంచి ఉపాయం నేను కనుగొన్నా
ఓయీ యీ నా ప్రేమపాశమున ఒడిసిపట్టనా విజయాన్ని





23, మే 2017, మంగళవారం

మధురగతి శివరగడ



సృష్టి సమస్తము శివాజ్ఞచే నగు
సృష్టి వికాసము శివాజ్ఞచే నగు
సృష్టి విలాసము శివాజ్ఞచే నగు
సృష్టిని సర్వము శివాజ్ఞచే నగు
సృష్టికి తుష్టియు శివాజ్ఞచే నగు
సృష్టి లయంబును శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని రాకడ శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని పోకడ శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని యునికియు శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని మనికియు శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని యోగ్యత శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని భాగ్యము శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని భోగము శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని యోగము శివాజ్ఞచే నగు
జీవుని విభవము శివాజ్ఞచే నగు
జీవున కభయము శివాజ్ఞచే నగు
జీవికి తెలివిడి శివాజ్ఞచే నగు
జీవికి మోక్షము శివాజ్ఞచే నగు
జీవికి ధర్మము శివాజ్ఞయే యగు
జీవికి సత్యము శివాజ్ఞయే యగు
జీవన ధర్మము శివాజ్ఞచే నగు
జీవికి శుభములు శివాజ్ఞచే నగు
ఏవిధముగ నవి యెసగునొ తెలియుము
భావన చేయుము బంధము విడువుము
శివకైంకర్యము చేసిన శుభమగు
శివమాహాత్మ్యము చెప్పిన శుభమగు
శివపూజనముల చెలగిన శుభమగు
శివనామంబును చేసిన శుభమగు
శివశివశివ యని శివచిహ్నంబగు
ధవళవిభూతిని దాల్చిన శుభమగు
శివశివశివ యను శివసేవకులగు
శివమూర్తులతో చేరిన శుభమగు
అవిరళశివతీర్థాటన పరుడగు
శివభక్తున కతి శీఘ్రమ శుభమగు
అనారతంబును హరుని నామము
రసనాగ్రంబున రాజిలు నీమము
కలిగి రహించిన కడుగడు శుభమగు
కలుషవనంబుల గాల్చెడి  శుభమగు
శివశివ శివశివ శివశివ యనుచును
భవభవ భవభవ భవభవ యనుచును
హరహర హరహర హరహర యనుచును
స్మరహర స్మరహర శరణం బనుచును
శరణము పురహర శరణం బనుచును
శరణము భవహర శరణం‌ బనుచును
శరణము పశుపతి శరణం‌ బనుచును
శరణము త్ర్యంబక శరణం‌ బనుచును
శరణ ముమాపతి శరణం‌ బనుచును
శరణము ధూర్జటి శరణం బనుచును
పరమానందము బడసిన శుభమగు
పరమశుభంబగు పరమశుభంబగు
పరమశుభంబగు పరమపదంబున
హరుడు నిలుప నత్యంత ముదంబున
అటునిటు దిరిగిన  నటమట కలుగును
ఇటులుండినచో హితమే కలుగును
శివునే తలచుము శివునే కోరుము
శివునే నమ్ముము శివునే చేరుము

(రేపు 24న మాసశివరాత్రి సందర్భంగా శివపరంగా మధురగతి రగడ)

25, ఏప్రిల్ 2017, మంగళవారం

శివస్తుతి దండకం.


పండిత నేమాని రామజోగి సన్యాసిరావు గారు శంకరాభరణం బ్లాగులో 2013-03-10 నాడు మహాశివరాత్రి సందర్భంగా ప్రకటించిన శివస్తుతి దండకం.

శంభో మహాదేవ! శంభో మహాదేవ! శంభో మహాదేవ! దేవా! దయాపూర్ణభావా! నగేంద్రాత్మజా హృన్నివాసా! మహా దివ్య కైలాసవాసా! సదానంద! విశ్వేశ్వరా! సర్వలోకేశ్వరా! సర్వయోగేశ్వరా! సర్వభూతేశ్వరా! నందివాహా! భుజంగేశభూషా! త్రిశూలాయుధా! చంద్రచూడాన్వితా! పంచవక్త్రా! జటాజూట సంస్థాభ్రగంగాపగా! దేవదేవా! మహా భక్తి భావంబుతో నీదు తత్త్వంబు ధ్యానించెదన్.

సహస్రార్కకోటి ప్రభా భాసురంబై యనాద్యంత వైశిష్ట్యమున్ బొల్చు లింగాకృతిన్ దాల్చి లోకంబులన్నింట వ్యాపించి యున్నట్టి నీ దివ్య తత్త్వంబు లోకైక రక్షాకరంబై మహానందధామంబునై జ్ఞానసారంబునై సర్వదా శాంతమై వేదసంస్తుత్యమై యోగి సంసేవ్యమై యొప్పు నో దేవ!దేవా! అచింత్యప్రభావా!

సురల్ రాక్షసుల్ గూడి క్షీరాంబుధిన్ ద్రచ్చుచుండంగ నందుండి ఘోరాగ్ని కీలాన్వితంబైన హాలాహలాభీల మొక్కుమ్మడిన్ బుట్టి లోకంబులన్నింట వ్యాపించుచున్ ఘోర నాశంబు గావించుచుండంగ నా యాపదన్ బాపి లోకంబులన్నింటికిన్ రక్షవై నీవె యా ఘోర కాకోల హాలాహలంబంతయున్ నీదు కంఠంబునన్ నిల్పుకొన్నాడవో దేవదేవా! త్రిలోకైక రక్షాకరా! దుఃఖనాశంకరా! శంకరా!

ఆదిదేవుండవై, జ్ఞానసారంబవై, భద్రరూపుండవై, కాలకాలుండవై, త్రాతవై, నేతవై, దేశికస్వామివై, దక్షిణామూర్తివై, యొప్పు సర్వజ్ఞ! సర్వేశ! సత్యప్రకాశా! చిదాకార! నీ తత్త్వ వైశిష్ట్యమున్ నేను ధ్యానించెదన్ నీదు పాదమ్ములన్ గొల్చెదన్, నిన్ను కీర్తించుచున్ నీదు సేవానురక్తుండనై జన్మవారాశినిం దాటి యానంద సాంద్రాకృతిన్ గాంతు నో దేవదేవా! మహాదేవ శంభో! మహాదేవ శంభో! మహాదేవ శంభో! నమస్తే నమస్తే నమః


29, మార్చి 2017, బుధవారం

ఉగాది


అరువది యైదు వచ్చిన వుగాదులు నే జనియించి నేటికిన్
వరుసగ వచ్చిపోయినవి వన్నెలపూల వసంతకాలముల్
చురచుర మండు నెండలును క్షోణితలంబును ముంచువానలున్
పరమమనోహరంబులన వచ్చు శరత్తులునుం సమస్తమున్

పరువము వచ్చి పోయెనది వచ్చుటయే గమనించనైతి నా
గరువము వచ్చి పోయెనది కాలప్రవాహము కొంచుపోవగన్
మరణము పల్కరించినది మానక మాటికి నీశ్వరాజ్ఞచే
మరలక దేహమందు తిరమైనవిధంబున నుంటి నేడిటుల్

వచ్చె వసంతకాలమని పండువ చేయగ నెల్లవారలున్
మెచ్చి కవీంద్రులందరును మేలిమికైతల గుప్పుచుండగన్
ముచ్చటగా నుగాది మన ముందుకు వచ్చెను కాని నేటికే
హెచ్చిన యెండవేడిమికి యెందును కోయిల కూతలుండెనే

ఐనను సంప్రదాయమని యందరు చేయు వసంతగానముల్
వీనుల విందుగా వినుచు వేడుక చేయుచు క్రొత్త యేట రా
నైన శుభాశుభాదికము లాత్రుతమీఱ విమర్శ చేయుచున్
నేనును హేమలంబికి ననేక ప్రణామము లాచరించెదన్
  

26, మార్చి 2017, ఆదివారం

అకారాద్యక్షరమాలా శివస్తోత్రమ్


అత్యంతసుఖసంతోషప్రదాయ పరమాత్మనే
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఆత్మరూపాయ వృధ్ధాయ అనుగ్రహపరాయతే
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఇనచంద్రాగ్నినేత్రాయ ఈశ్వరాయ నమోస్తుతే
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఈశానాయచ విఘ్నేశగురవే గురురూపిణే
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఉమానాథాయ శర్వాయ లోకనాథాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఊర్థ్వలింగాయ పూజ్యాయ దివ్యలింగాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఋగాదివేద వేద్యాయ దుఃఖనాశాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఏకానేకస్వరూపాయ  శోకాదివర్జితే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఐశ్వర్యదాయ విశ్వాయ విశ్వసంపూజితే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఓంకార వాచ్యరూపాయ మహాదేవాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఔక్థికప్రీతచిత్తాయ మహారూపాయ తే‌నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

కాలాయ కాలకాలాయ కాలకంఠాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఖగరాడ్వాహసంపూజ్యమానదివ్యాంఘ్రియుగ్మతే
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

గజచర్మాంబరాఛ్ఛాధ్యసుశ్వేతవపుషే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఘోరశ్మశానవాసాయ గతాతతాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

జ్ఞానరూపాయ శాంతాయ ధ్యానగమ్యాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

చంద్రచూడాయ నిత్యాయ లోకప్రియాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఛందోనువాకస్సంస్త్యుస్త్య నిజప్రభావతే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

జన్మమృత్యుజరాబాధానివారకాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఝుంకారభ్రామరీయుక్త శ్రీశైలాధిప తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

జ్ఞానగమ్యాయ యజ్ఞాయ వ్యాళరూపాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

టంకటీకాయ త్వష్టాయ త్రికంటకాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఠంకారమేరుకోదండయుక్తహస్తాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

డమరుకసృష్టవాక్ఛాస్త్రమూలసూత్రాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఢంకాతూర్యాదికస్సర్వవాద్యప్రియాయ తే‌నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

నిస్తులాయ ప్రసన్నాయ గిరిధన్వాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

తత్త్వమసీతివాక్యార్థ లక్ష్యరూపాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

స్థాణవే సర్వసేవ్యాయ జంగమాధిప తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

దుఃఖనాశాయ సూక్ష్మాయ మహాకేశాయ తే‌నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ధ్రువాయాభివాద్యాయ హరిణాక్షాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

నృత్యప్రియాయ హైమాయ హరికేశాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

పంచవక్త్రాయ భర్గాయ పరమేశాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

ఫాలనేత్రాయముఖ్యాయ సర్వవాసాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

బలాయ శిపివిష్ఠాయ జటాధరాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

భవాయ భవనాశాయ భూతనాథాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

మహాతపాయ సోమాయ వామదేవాయ తే‌నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

యమగర్వాపహర్తాయ నిరవద్యాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

రుద్రాయ లోహితాక్షాయ బహురశ్మిశ్చ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

లింగాద్యక్షాయ సర్వాయ మహాకర్మాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

విరూపాక్షాయ దక్షాయ వ్యోమకేశాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

శత్రుఘ్నాయ భవఘ్నాయ ధర్మఘ్నఘ్నాయ తే‌నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

షడధ్వాతీతరూపాయ షడాశ్రయాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

సర్వవేదాంత సారాయ సద్యఃప్రసాదినే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

హరాయ లోకథాతాయ హరిప్రియాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

లలాటాక్షాయ వైద్యాయ పరబ్రహ్మాయ తే‌ నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.

క్షేమంకరాయ యోగీంద్రహృన్నివాసాయ తే నమః
నమశ్శివాయ సాంబాయ సర్వేశాయ నమో నమః.



23, మార్చి 2017, గురువారం

స్వయంప్రభ


వేణువు బ్లాగర్ వేణుగారు ఆ నవల కోసం.... ఏళ్ళ తరబడి సాగిన అన్వేషణ!  అనే అద్భుతమైన టపా వ్రాసారు. ఆ టపాకు నేను వ్రాసిన వ్యాఖ్యలో నేను స్వయంప్రభ అన్న నవల ప్రస్తావన తెచ్చాను. నేనూ ఆ స్వయంప్రభ నవల ఎక్కడన్నా దొరికితే బాగుండునని చూస్తున్నాను మరి. ఆనవల కథ నాకింకా గురుతు ఉన్నదనీ ఆవిషయమై ఒకటపా వ్రాస్తాననీ వేనుగారితో అన్నాను. ఇదిగో అటపా.
 
ఈ స్వయంప్రభ అన్న పేరే చాలా ఆకట్టుకుంది.  శ్రీమద్రామాయణంలో వానరులు సీతాన్వేషణం చేస్తూ పోయి, ఒక గుహలో ప్రవేశించి చూసి, అందులో చిక్కుపడి బయటికిపోయే దారితెలియక అందులోనే తిరుగుతూ, అక్కడ ఒకచోట తపస్సు చేసుకుంటున్న ఒకామెను చూస్తారు. ఆమె పేరు స్వయంప్రభ. అమె వారి కథ విని, వారికి బయటకు పోయే మార్గం చూపుతుంది.

స్వయంప్రభ అంటే స్వప్రకాశం‌ కలవ్యక్తి అని అర్థం వస్తుంది. అంటే తన వ్యక్తిత్వం ద్వారానే అందరినీ ప్రభావితం చేసే వ్యక్తి అన్నమాట. బాగుంది కదా?

ఈ నవల రచయిత పేరు అట్టమీద కె.సుబ్బయ్య అని ఉంది. ఈ విషయం ఇన్ని దశాభ్దాలు గడిచినా కచ్చితంగా గుర్తు ఉంది. ఈ సుబ్బయ్య గారి గురించిన వివరాలేవీ తెలియవు ఇప్పటికీ‌ నాకు.

"స్వయంప్రభ" నవలలో ప్రారంభవాక్యం. ఈ రోజు అమ్మ నన్ను బడికి వెళ్ళవద్దంది అని ఉందని బాగా గుర్తు. ఆతరువాతి వాక్యాల్లో మాప్లిమౌత్ కారు కూడా అమ్మేశారు. మేము మా పెద్ద బంగాళాలో నుండి ఊరి చివర ఒక చిన్న ఇంట్లోకి మారాం అంటూ స్వయంప్రభ స్వగతంతో నవల మొదటి పేరా మొదలు అవుతుంది.

నిజానికి ఈ‌ నవల అంతా స్వయంప్రభ అనే స్త్రీమూర్తి తనకథను మనకు చెబుతున్నట్లుగా నడుస్తుంది.

స్వయంప్రభ తండ్రి ఒక వ్యాపారస్థుడు. ఉండేది విజయవాడలో. ఆ పిల్ల రోజూ కారులో బడికి వెళ్ళేది ఆ రోజుల్లోనే. ఉన్నట్లుండి రోజులు మారాయి. తండ్రి వ్యాపారం దివాళా తీసింది. ఆస్తి అంతా పోయింది. కారూ బంగాళా అన్నీ‌ పోయాయి. చదువు మానేసింది. ఊరి చివర ఒక మురికివాడకు చేరింది ఆ అమ్మాయి కుటుంబం.  తండ్రి ఒక చిన్న ఉద్యోగం చూసుకున్నాడు. తల్లి నాలుగిళ్ళలో పాచిపనికి వెళ్ళసాగింది.

తీరికసమయాల్లో  అక్కడి పాటకజనంలో ఉన్న దురలవాట్లను మానిపించటానికి స్వయంప్రభ తలిదండ్రులు కృషిచేస్తున్నారు.

తండ్రి గతించి, పరిస్థితులు ఇంకా దిగజారతాయి. ఒకసారి తల్లి కొద్దిగా జబ్బుపడటంతో చిన్నారి స్వయంప్రభ స్వయంగా తానే తల్లి పనిచేసే ఇండ్లకు వెళ్ళవలసి వస్తుంది.

పనిచేయటానికి వెళ్ళిన ఒకచోట ఒక నరరూపవిషసర్పం‌ కాటుకు గురియైంది స్వయంప్రభ. ఆ అమ్మాయి ఎలాగో పోరాడి తప్పించుకొని వచ్చింది. తనకేమీ కాలేదని ఆ అమ్మాయి భ్రమపడటాన్ని తప్పని ప్రకృతి ఎత్తి చూపింది.
చీత్కారానికి గురియై ఇంటి నీడకు దూరం ఐనది.

ఒక ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో ఆమెకు ఒక దయామయి ఐన వైద్యురాలి సహాయం‌ లభిస్తుంది. తనకు పుట్టిన బిడ్డ నేలమీదపడిన వెంటనే గతించిందని తెలిసి నిర్వేదానికి గురి ఔతుంది స్వయంప్రభ. అస్పత్రిలో ఎక్కువరోజులు ఉంచుకోరు కదా. మరలా బజారున పడుతుంది ఆమె జీవితం.

ఎక్కడైనా పనిపాటలు చేసుకొని బ్రతుకుదామంటే లోకంలో గృహిణులు అందరూ ఆమె సౌందర్యాన్నీ వయస్సునూ చూసి బెజవాడ జాంపడులా ఉన్నావు నువ్వు పనిచేయటానికి వస్తావా? మా మగాళ్ళని బుట్టలో వేసుకుందుకు వస్తావా? వెళ్ళు వెళ్ళు అని కసిరి పంపేవారే.

చివరకు ఆమెకు ఒక రైల్వే టికెట్ కలెక్టర్ ఆదరణ లభిస్తుంది. ఒక రాత్రివేళ టికెట్ లేకుండా పట్టుబడి అనుకుంటాను. అతడి ఇంట్లో అశ్రయం అంటే - అక్కడ అతడి భార్యాపిల్లలు ఎవరూ లేకపోవటం చూసి విస్తుపోతుంది. అమెను ఇంటిలో దింపి డ్యూటీకి వెళ్ళిపోతాడతను. తను సౌజన్యంతో వర్తించినా, అమె అక్కడినుండి వెళ్ళిపోతుంది.

అనంతర కాలంలో ఆమె ఒక కారు ప్రమాదానికి గురై గాయపడుతుంది. కారు నడిపే వ్యక్తి ఒక ఆగర్భశ్రీమంతుడైన జమీందారు యువకుడు. త్రాగుబోతు. వ్యక్తిగతంగా మిగతా నడవడికలో మంచి బుధ్ధిమంతుడే. అతడు అమెను ఇంటికి తీసుకొనిపోయి వైద్యం చేయిస్తాడు. స్వయంప్రభ యొక్క సత్ర్పవర్తన అతడిలో అనూహ్యమైన మార్పు తెస్తుంది. దుర్వ్యసనాలు మాయం అవుతాయి. అతడికి స్వయంప్రభ అంటే గొప్ప ఆరాధనా భావం. ఆమెను అందరూ జమీందారిణిగా భావించేలా ఆమె స్థితిగతులు మారుతాయి. కాని ఇద్దరిమధ్యనా ఏవిధమైన సంబంధమూ ఏర్పడలేదు.

సంక్రాతికి జమీందారు స్వయంప్రభతో సహా  ఒక గ్రామానికి వెడతాడు. అక్కడి సంక్రాంతి సంబరాలను రచయిత అద్భుతంగా వర్ణిస్తాడు. ముఖ్యంగా ఈ సందర్భంలో బంతిపూలపైన ఆయన వ్రాసిన అమోఘమైన పాట ఒకటి ఉంది.

స్వయంప్రభ తల్లినీ తోబుట్టువులనూ చూడటానికి వెడుతుంది. కాని తన కూతురు ఒక భ్రష్ట అన్న భావనలో ఉన్న తల్లి ఆమెతో మాటలాడేందుకు కూడా తిరస్కరిస్తుంది. తీవ్రవిచారంతో స్వయంప్రభ తిరిగి వెడుతుంది.

కథలో ఇంకొన్ని మలుపులు వస్తాయి.

ఆమెకు కొంత ఆత్మన్యూనత కలుగుతుంది. జమీందారుకు తనను వివాహం చేసుకొనే ఉద్దేశం ఉందని తెలిసి, తానతనికి తగనని భావించి దూరంగా తొలగిపోతుంది. అతడు తట్టుకోలేక మరలా త్రాగుడును ఆశ్రయిస్తాడు. స్వయంప్రభకు ఒకప్పుడు ఆశ్రయం ఇచ్చిన రైల్వే ఉద్యోగి మరలా తారసపడతాడు. భార్య మరణంతో అతడు జీవఛ్ఛవంలా ఉండటం చూసి ఆమె తల్లడిల్లుతుంది. అతడి సోదరిగా అతని వద్దే నిలిచి మరలా మనిషిని చేస్తుంది. ఇలా అనేక సంఘటనల్లో ఆమె వ్యక్తిత్వం ఇతరులకు సహాయపడటంలో ప్రస్ఫుటంగా భాసిస్తూ ఉంటుంది.

మరలా జమీందారు ఆమె జీవితంలోనికి వస్తాడు. కాని ఆమెకు అప్పటికే జీవితంపై ఏవిధమైన స్వకీయమైన కోరికలూ లేని స్థితి. నలుగురికీ సహాయపడాలనే అమె ఆరాటం. తనలాగే ఎందరో సంఘంలో విధివంచితలు. వారికి తానేమైనా చేయాలన్న ఆశయం ఒక్కటే ఆమెను నడిపిస్తుంది. అది ఆమెను ఎరిగిన వారికి ఆమోదం కలిగిస్తుంది.

స్వయంప్రభ చివరకు ఒక ఆశ్రమం ఏర్పాటు చేసి అభాగినులైన స్త్రీలకు ఆశ్రయం కల్పించి అసరా ఇస్తుంది.

ఇదీ క్లుప్తంగా స్వయంప్రభావృత్తాంతం. ఈ‌నవలను రచయిత చాలా సరళమైన భాషలో, భావోద్వేగాలను చక్కగా పండిస్తూ నడిపించారు.

ఈ రోజున మరలా వెబ్ మీదపడి కొంచెం గాలించగా http://www.wikiwand.com/te/శ్రీ_సూర్యరాయ_విద్యానంద_గ్రంథాలయ_పుస్తకాల_జాబితా_-2  అనే పేజీలో స్వయంప్రభ అన్న 771వ entry కనిపించింది. అది ఈ పుస్తకమే ఐతే ఆనందమే.

28, ఫిబ్రవరి 2017, మంగళవారం

ప్రభుత్వపు మొక్కా - వ్యక్తిగతమైన మొక్కా?

ప్రభుత్వపు మొక్కా - వ్యక్తిగతమైన మొక్కా?

మొక్కులు ప్రభుత్వ పక్షానే....తప్పేంటీ? అని వనం జ్వాలానరసింహారావు గారు తన బ్లాగులో ఒక వ్యాసం‌ ప్రకటించారు. ఆ బ్లాగు శీర్షిక ప్రకారం ఆ వ్యాసం ఈనాటి ఆంధ్రజ్యోతిలో వచ్చి ఉండాలి.  వారు లబ్ధప్రతిష్ఠులు. మంచి విషయపరిజ్ఞానమూ‌ పలుకుబడీ‌ ఉన్నవారు కాబట్టి వారు వ్రాసినదల్లా అచ్చయ్యో పరిస్థితి ఉండవచ్చును కాని వ్రాసినదల్లా అంగీకారయోగ్యం‌ కావలసిన అవసరం లేదు.

"దర్శనం స్వామి ఇస్తేనే దొరికేది"...అంతే కాని ఎవరూ ఇచ్చేది కాదు. అదో నమ్మకం. అన్నారు వారు. అక్షరసత్యం. శ్రీ పివీఅర్కే ప్రసాద్ గారి నాహం‌కర్తా హరిః కర్తా అన్న పుస్తకంలో కూడా ఈ‌విషయమై ఒక మంచి ఐతిహ్యం‌ ఉంది. కాని అధికారిక పదవుల్లో ఉన్నవారికి దొరికే ప్రత్యేకదర్శనాలు ప్రత్యేకవిషయాలు. వాటికి ఈ‌నియమం పూర్తిగా వర్తించక పోవచ్చును. అనునిత్యమూ బంగారుపూలతో పూజించిన చక్రవర్తికంటే అడపాదడపా తనకోసం ఒక మట్టిపూవును సమర్పిస్తూ కుండలు చేసుకొనే సామాన్యుడే తనకు అత్యంత ప్రీతిపాత్రుడని స్వామివారే స్వయంగా తెలియజేసిన వృత్తాంతాన్ని స్మరించుకోవాలి ఇక్కడ మనం. తామున్న స్థితి కారణంగా సులభంగా తమ విగ్రహసాన్నిధ్యాన్ని పొంది గర్వించినంత మాత్రాన ఎవరికీ అది తమ ఆత్మీయ సన్నిథి కాదని స్వామివారి సూచన అని గ్రహించటం మంచిది. నిత్యం కేవలం‌ సినీమానటులైనంత మాత్రనే లేదా మరొక పలుకుబడి కల వ్యక్తి ఐనంత మాత్రనే ఎవరెవరో ఎందరెందరో‌ స్వామివారిని దర్శనం చేసుకొని వెడుతున్నారు. వారందరిని స్వామివారు ఆత్రుతతో పిలిపించుకొన్నారని అనుకో గలమా? అసలు వీళ్ళంతా స్వామివారి దర్శనం కోసం వస్తున్నట్లు కాక స్వామివారికి దర్శనం ఇవ్వటానికి వస్తున్నట్లుగా హడావుడి చేస్తున్నారు. శాంతమ్‌ పాపమ్.


ముఖ్యమంత్రి కల్వకుంట్ల చంద్రశేఖర్ రావు ప్రభుత్వ పరంగా చెల్లించిన మొక్కులపై అనవసర రాద్ధాంతం పూర్తిగా అసమంజసం అని వనం వారి అభిప్రాయం. ప్రభుత్వపరంగా సొమ్ము వెచ్చించాలంటే అది ప్రభుత్వం‌ తీర్మానం చేయటం అన్న క్రియాకలాపం ద్వారా జరగాలి కదా? అలా జరగక పోతే అది అనుచితం కాదా?  రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి గారు ప్రజల బాగోగుల కోసం, రాష్ట్రం బాగుకోసం, ప్రజల పక్షాన, ప్రభుత్వ పక్షాన మొక్కులు చెల్లించుకోవడంలో తప్పేంటో అర్థం కాకపోవటం‌ చిత్రం. ప్రభుత్వమే ఒక తీర్మానం చేయకుండా ఎంత ముఖ్యమంత్రి ఐనా ప్రభుత్వధనాన్ని నేరుగా ఎలా వినియోగిస్తారు? ఇవే ఉద్దేశాలను చూపి మరికొందరు మంత్రులూ‌ ఈ పని చేస్తే సదరు ముఖ్యమంత్రి గారు మాట్లాడటానికి ఏమన్నా ఉందా? ఏమని వారిస్తారు? అసలు వారిస్తారా? ఇలా ప్రభుత్వంలోని మంత్రులే ప్రజలకోసం క్రతువులూ మొక్కులూ‌ అని ప్రభుత్వ ధనాన్ని వెచ్చిస్తుంటే రేపొక కార్యనిర్వహణాధికారో‌ మరొక అధికారో అలాగే ఖజానా సొమ్ముతో యాగాలూ దేవుళ్ళకు ఆభరణాలూ చేయిస్తే ఏమి చేస్తారండీ? వారిది తప్పు అంటారా? ఏ అధికారంతో? తాము చేస్తే ఒప్పైనది ప్రజలకోసం అన్న ఆ మిషలతోనే వేరొక అధికారి చేస్తే తప్పే విధంగా అవుతుందీ?


రాష్ట్రం ఏర్పాటైతే ఫలానా...ఫలానా...దేవుళ్లకు , ఫలానా...ఫలానా ఆభరణాలు మొక్కుగా చెల్లిస్తానని సీఎం కాకముందు కేసీఆర్ మొక్కున్నారు అని వనం వారి వక్కాణింపు. నిజమే  కావచ్చును. అప్పట్లో వ్యక్తిగతంగా మొక్కుకున్న మొక్కుబడిని ఇప్పుడు అధికారిగా ఎలా తీరుస్తారూ?  ఒకానొక వ్యక్తి నాకు ఉద్యోగం వస్తే పదివేలు హుండీలో వేస్తానని మొక్కుకున్నాడు. ఉద్యోగం వచ్చింది. ఆఫీసు సొమ్ము పదివేలను తీసుకొని వెళ్ళి దేవుడి హుండీలో వేసాడు. అది తప్పా ఒప్పా అన్నది పాఠశాలా విద్యార్థిని అడిగినా చెబుతాడు. అవునా కాదా?

సీఎం ఎప్పుడూ తన సొంత డబ్బుతో మొక్కులు చెల్లిస్తానని అనలేదే? అలాంటప్పుడు ఎందుకీ విమర్శలు? అని వనంవారి సమర్థన. బాగుంది. ఇందాక చెప్పిన పిట్టకథలోని వ్యక్తి ఆఫీసు సొమ్ము వేస్తే తప్పేమిటీ నా సొంత డబ్బును హుండీలో వేస్తానని మొక్కుకోలేదే అంటే ఏమన్నమాట? ఈ‌  సమర్థన కూడా అలాగే ఉంది కదా? ఏమన్నా బాగుందా?

కేసీఆర్ గారి ఘనతను వనం వారు ఇలా సెలవిచ్చారు. "గతంలో ఏ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం శ్రీవారికి ఆభరణాలు సమర్పించలేదని, స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో కేసిఆర్ కొత్త సాంప్రదాయానికి నాంది పలికారని టీటీడీ కార్యనిర్వహణ అధికారి స్వయంగా అన్నారు. ప్రభుత్వ పరంగా, శ్రీకృష్ణ దేవరాయలు, మైసూర్ మహారాజు లాంటి వారు మాత్రమే గతంలో శ్రీవారికి ఆభరణాలు సమర్పించారని చెప్పారు. ప్రభుత్వం తరఫున ఆభరణాలు సమర్పించడం కొత్తేమీ కాదనే కదా అర్థం?"  వనం వారు చెప్పేది భలేగా ఉంది. మహారాజులతో ముఖ్యమంత్రులకు పోలిక ఎందుకు? అది చెల్లని వాదన. రాజు సర్వస్వతంత్రుడు. ఆయన చేసే ఖర్చుకు ఎవరికీ‌ రాజు జవాబుదారు కాడు. కాని ముఖ్యమంత్రి కూడా ఒక రాజులాగా ఎవరికీ జవాబుదారు కాని వ్యక్తిగా ఉంటాడా ఎక్కడన్నా? అలోచించండి. కేసీఆర్ గారు నెలకొల్పిన కొత్త సంప్రదాయం అల్లా ప్రభుత్వధనాన్ని ముఖమంత్రి యధేచ్ఛగా వెచ్చించవచ్చును అన్నదే కాని తదన్యం కాదు.

"ఇవాళ దేవుడే నన్ను పిలిపించుకున్నాడు." అని తన పూర్వానుభవాన్ని పురస్కరించుకొని కేసీఆర్ అన్నమాట ఉచితంగానే ఉంది. కాని అధికారంలో ఉన్నవాళ్ళు ఎవరన్నా కొండకు వచ్చినా, సెలబ్రిటీలం అంటూ చివరకు సినిమావాళ్ళు వచ్చినా ఆలయాధికారులు పూర్ణకుంభాలతో‌ మేళతాళాలతో వారికి ఎదురేగి స్వామివారి తరపున అన్నట్లు మహారాజమర్యాదలు చేయటం అన్న చెడ్ద సంప్రదాయం కొనసాగుతోంది నేడు. ఇదంతా దేవుడే నిర్ణయించి అర్చకస్వాముల్ని పురమాయించి చేయిస్తున్నాడని వనం వారు నమ్మి మనని నమ్మమంటే వారికొక నమస్కారం.

మరి ఎందుకీ అర్థం లేని విమర్శలు? అని వనం వారు ప్రశ్నిస్తున్నారు. నిజంగా విమర్శలను అర్థం లేనివి అన్నంత మాత్రాన తప్పులు ఒప్పులై పోతాయా?

23, ఫిబ్రవరి 2017, గురువారం

శివస్తుతి



భజే శంభు మీశాన మానంద కందం
భజే సర్వలోకైకనాథం‌ మహేశం
భజే పార్వతీవల్లభం‌ పాపనాశం
భజే కామదం మోక్షదం శంకరం త్వం

భజే కాలకాలం ప్రపన్నార్తినాశం
భజే యక్షరాజేంద్రమిత్రం పవిత్రం
భజే వాయుభుంగ్మాలికాభూషితాంగం
భజే కామదం మోక్షదం శంకరం త్వం

భజే సర్వలోకేశసంసేవ్య మూర్తిం
భజే సర్వమౌనీంద్రసంచిత్య మూర్తిం
భజే సాంబమూర్తిం సదాశాంతమూర్తిం
భజే కామదం మోక్షదం శంకరం త్వం

భజే వేదవేదాంగసంస్తుత్య మూర్తిం
భజే మౌనముద్రాస్థితం జ్ఞానమూర్తిం
భజే ధ్యానమూర్తిం పరబ్రహ్మమూర్తిం
భజే కామదం మోక్షదం శంకరం త్వం

భజే రుద్రమూర్తిం భజే భద్రమూర్తిం
భజే ప్రాణమూర్తిం భజే విశ్వమూర్తిం
భజే యోగమూర్తిం భజే లింగమూర్తిం
భజే కామదం మోక్షదం శంకరం త్వం


12, ఫిబ్రవరి 2017, ఆదివారం

అవనిపై నుండు వా రందరు నిటులే


అవనిపై నుండు వా రందరు నిటులే
యెవరి దారి దగుచు నేగెడు వారే

ఎవరి నడక వారిది యెవరి నడత వారిది
ఎవరి బలిమి వారిది యెవరి కలిమి వారిది
ఎవరి పలుకు వారిది యెవరి గిలుకు వారిది
ఎవరి పదము వారిది యెవరి చదువు వారిది
అవని

ఎవరి కులుకు వారిది యెవరి ఉలుకు వారిది
ఎవరి తెగువ వారిది యెవరి తెగులు వారిది
ఎవరి తలపు వారిది యెవరి వలపు వారిది
ఎవరి మెతుకు వారిది యెవరి బ్రతుకు వారిది
అవని

ఇవల సకల జీవులు తివురు వికట విధమిది
యవల కలుగు జీవిత మెవరి కెఱుక గానిది
ఎవడు రామచంద్రుని యెఱిగి కొలుచు నాతడె
ఇవల నవల రాముని యెదుట నుండు నెప్పుడు
అవని